แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2566-2570)

สืบเนื่องจากการประชุุม World Conference on Human Rights ซึ่งจัดขึ้น ณ กรุุงเวียนนา สาธารณรัฐออสเตรีย เมื่อ พ.ศ. 2536 ที่ประชุมได้มีการรับรองปฏิญญาเวียนนาและแผนปฏิบัติการ (Vienna Declaration and Programme of Action) ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญด้านการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุุษยชน โดยย่อหน้าที่ 71 ของปฏิญญาดังกล่าว ได้เสนอแนะให้แต่ละรัฐพิจารณาความจำ เป็นในการจัดทำแผนสิทธิมนุุษยชน เพื่อกำหนดวิธีการที่จะให้มีการปรับปรุงส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนแก่ประชาชน

ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2541 ซึ่งครบรอบ 50 ปี ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และครบรอบ 5 ปีของปฏิญญาและแผนปฏิบัติการเวียนนา รัฐบาลไทย โดยคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการจัดทำ นโยบายและแผนปฏิบัติการแม่บทด้านสิทธิมนุุษยชน จึงได้จัดทำ “ร่างนโยบายและแผนปฏิบัติการแม่บทด้านสิทธิมนุษยชน” เพื่อเป็นเครื่องมือ กลไก และมาตรการ ให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปใช้ส่งเสริม ปกป้อง คุ้มครองสิทธิมนุษยชน ให้กับประชาชน โดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 17 ตุุลาคม 2543 ได้เห็นชอบร่างนโยบายและแผนปฏิบัติการแม่บทด้านสิทธิมนุษยชน

ทั้งนี้ เมื่่อปี พ.ศ. 2564 ระหว่างที่ แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่่ 4 (พ.ศ. 2562 - 2565) กำลังจะหมดวาระลง กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ จึงร่วมกับ มหาวิทยาลัยมหิดล และภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งภาคประชาชน องค์กรพัฒนาเอกชน ภาควิชาการ และส่วนราชการ ร่วมยกร่าง แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2566 - 2570) โดยมีความสอดคล้องตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ซึ่งเป็นแผนระดับที่่ 1 และแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่่งชาติฉบับที่ 13 นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ (พ.ศ. 2566 - 2570) ซึ่งเป็นแผนระดับที่ 2 และจากการจัดเวทีรับฟังข้อท้าทายต่าง ๆ สถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย การติดตามประเมินผล แผนสิทธิมนุุษยชนแห่่งชาติ ฉบับที่ 4 รวมทั้งบริบทระหว่างประเทศ อาทิ พันธกรณีระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุุษยชน ที่ประเทศไทยเป็นภาคี เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals) ฯลฯ เพื่่อนำเสนอต่อสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และนำเสนอต่อคณะรัฐมนตรีพิจารณา 

ซึ่งเมื่อ วันที่่ 7 กุุมภาพันธ์ 2566 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบ (ร่าง) แผนสิทธิมนุุษยชนแห่่งชาติ ฉบัับที่่ 5 (พ.ศ. 2566 - 2570) ตามที่กระทรวงยุุติธรรมเสนอ